Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

KARMIENIE

1. Jak często mam karmić moją modliszkę ?
Modliszki można karmić codziennie. Generalnie im są mniejsze tym częściej powinny być karmione, dorosłe, lub podrośnięte, obficie nakarmione owady są w stanie wytrzymać nawet 7-10 bez jedzenia. Modliszkę trzeba nakarmić w momencie kiedy jej odwłok staje się zbyt cienki.

2. Modliszka nie chce jeść....
Jest najedzona. Może też szykować się do wylinki. Zdarza się, że obficie karmione owady na kilka dni przed wylinką nie polują. Wtedy dobrze jest usunąć z terrarium pokarm mogący uszkodzić modliszkę, np. świerszcze. W żadnym wypadku nie należy jej karmić na siłę.

3. Czy zostawiać w terrarium niezjedzony żywy pokarm ?
Tak, o ile owad nie szykuje się do wylinki. Nie bójmy się pozostawiać pokarmu w terrarium i nie stresujmy modliszki podtykając jej go pod żuwaczki. Modliszka sama poradzi sobie z upolowaniem łupu i zrobi to wtedy kiedy chce (niekoniecznie wtedy kiedy my chcemy to zobaczyć).
Bezwzględnie należy usuwać z terrarium wszelkie niedojedzone resztki pokarmu.

4. Czy podawać modliszkom pokarm z odłowu ?
Można to robić, ale zawsze jest to obciążone ryzykiem przeniesienia pasożytów. Mogą one, choć nie muszą zaszkodzić. Dobrym i stosunkowo bezpiecznym pokarmem są pochodzace z odłowu motyle, np. Bielinek kapustnik.

5. Jaki pokarm jest najlepszy ?
W warunkach naturalnych znakomitą większosć pokarmu stanowią owady latające. Najlepiej więc zapewnić tego typu pokarm w hodowli świetnie sprawdzają się muchy i mole woskowe. Dobrym i pożywnym pokarmem są także karaczany i świerszcze, nie powinny stanowić one jednak głownego źródła pokarmu. Uwaga: świerszcze mogą zaatakować modliszkę !!!! Nie polecamy larw much, drewnojadów i mączniaków. Z naszego doświadczenia wynika, że modliszki karmione owadami latającymi żyją dłużej. Niektóre z grup modliszek mają specyficzne wymagania pokarmowe, informacje na ten temat zamieściliśmy w opisach poszczególnych rodzin.

6. Czym karmić wylęg ?
Wylęg modliszek najlepiej karmić muszką owocową (Drospohila melanogaster), na rynku dostępne są pozbawione skrzydeł lub nielotne mutanty. Świetny jest również wylęg świerszczy ? uwaga, w przypadku karmienia w modliszek zbiorczym pojemniku trudno jest kontrolować liczbę świerszczy, należy pamiętać, że świerszcze rosną zdecydowanie szybciej niż modliszki.

7. Czy modliszkę trzeba poić ?
Nie. Modliszkom wystarcza w pełni woda zawarta w pokarmie. Nie oznacza to, że gdy spryskamy wodą terrarium nie będą spijać jej kropel ze ścianek.

8. Po jakim czasie po wylince karmić modliszkę ?
Niektóre owady zaczynają zerować już po kilku godzinach po wylince. Zupełnie bezpiecznie możemy podać pokarm następnego dnia.

BUDOWA I WYSTRÓJ TERRARIUM

9. Z czego wykonać terrarium ?
Materiał jest dowolny. W naszej hodowli wykorzystujemy pojemniki ze szkła lub plastiku wykończone metalową siatką lub gazą. Terraria można wykonać również ze sklejki lub płyty OSB ? wszystkie materiały drewnopochodne należy zabezpieczyć jednak przed wilgocią,

10. Jak zapewnić dobrą wentylację w terrarium ?
Najlepiej wykonać pokrywę terrarium z siatki (metalowej, o drobnych oczkach lub okleić je gazą). dodatkowo w wypadku niektórych gatunków (zwłaszcza Hymenopodidae) w pokrywie można zamontować wiatraczek od PC, a tuż nad powierzchnią podłoża zrobić dodatkowy otwór wentylacyjny (oklejony siatką).

11. Jakie rośliny posadzić w terrarium z modliszką ?
Dowolne. Ważne by ich wymagania termiczne i związane z wilgotnością powietrza odpowiadały z grubsza warunkom odpowiednim dla owadów.

WZROST, ROZWÓJ I DŁUGOŚĆ ŻYCIA

12. Ile żyją modliszki ?
Jest to zależne od płci i gatunku owada. Jako dorosłe samce żyją zdecydowanie krócej. Z zasady mniejsze gatunki żyją krócej. Samce Callibia diana, rzadko żyją dłużej niż 10-15 dni. Rekord długowieczności w naszej hodowli to 14 miesięcy od ostatniej wylinki (samica S. gastrica)

13. Co oznaczają symbole L1, L2 itp. ?
Są to oznaczenia kolejnych stadiów larwalnych. Prepoczwarki modliszek wykluwając się z kokonu przechodzą wylinkę - owada po wyjściu z kokonu określa się mianem larwy L1 (niektórzy hodowcy europejscy za L1 uznają ostanie stadium rozwoju w kokonie - prepoczwarkę). Po pierwszej wylince larwę określamy jako L2 itd...

14. Ile wylinek przechodzą modliszki ?
Liczba wylinek jest różna u przedstawicieli różnych gatunkow i podgatunków . Jest natomiast stała u osobników jednej populacji. Z zasady samce przechodzą o jedną (wyjątkowo, np. u Hymenopus coronatus i Pseudoxyops perpulchra, o dwie) wylinki mniej niz samice. Przykładowo jako larwa S. gastrica przechodzi 8 i 9, P. perpulchra 6 i 8, C. pictipennis 7 i 8, M. religiosa polonica 5 i 6 wylinek.

15. Co to jest wylinka imaginalna ?
Jest to ostatnia wylinka, którą przechodzi owad. Podczas niej z zawiązków rozwijają się skrzydła.

16. Jak rozpoznać zbliżanie się wylinki imaginalnej ?
Na kilka dni przed wylinką następuje gwałtowny przyrost masy zawiązków skrzydeł. Zaczynają one wyraźnie odstawać od tułowia i 3-4 krotnie zwiększają grubość.

17. Kiedy modliszka przejdzie kolejną wylinkę ?
Zależy to gatunku, stadium larwalnego, obfitości karmienia i temperatury.
W optymalnej dla danego gatunku temperaturze, przy obfitym karmieniu odstępy miedzy wylinkami wynoszą przeciętnie od 7 do 20 dni i wydłużają się stopniowo w miarę wzrostu owada. Większe gatunki, a także niemal wszyscy przedstawiciele rodziny Empusidae linieją rzadziej.
Doświadczeni hodowcy nie mają problemu z oszacowaniem czasu wylinki. Warto jest prowadzić notatki dotyczące ilości podawanego pokarmu oraz dat, zarówno karmienia, jak i wylinek, ułatwia one przewidywanie kolejnych wylinek. Ważna jest też obserwacja aktywności owada, jeżeli modliszka traci zainteresowane pokarmem lub reaguje na niego nerwowo, wspina się ku pokrywie terrarium i zawiesza nieruchomo głową w dół, mogą być to oznaki zbliżającej się wylinki.

PROBLEMY Z WYLINKĄ

18. Modliszka żle rozwinęła skrzydła po wylince imaginalnej.
Może być to efektem zbyt niskiej temperatury lub wilgotości. Jeśli skrzydła są bardzo zdeformowane lub wyraźnie odstają od odwłoka można je uciąć u nasady, lub przyciąć ich końcówki. W przeciwnym razie deformacja może uniemozliwić modliszce zdobywanie pokarmu, kopulację i składanie kokonów.

19. Modliszka spadła podczas wylinki, czy można jej pomóc ?
Jeżeli zauważymy to dostatecznie szybko możemy ją uratować. Należy delikatnie podnieść ja za wylinkę i zaczepić lub przyszpilić końcówkę wylinki z odwłoka, tak żeby owad wisiał kilka centymetrów nad podłożem i liczyć na szczęście. Nie należy wyciągać modliszki z wylinki na siłę i jej dotykać - może to jedynie pogorszyć sytuację.

20. Modliszka źle przeszła wylinkę.
Zdarza się. Jeżeli deformacji uległy odnóża kroczne należy je amputować (najlepiej całkowicie). W przypadku odnóży chwytnych należy liczyć się z tym że owad nie będzie w stanie funkcjonować normalnie i padnie, lub nie przejdzie kolejnej wylinki.

21. Czy amputować zdeformowane odnóża ?
We wczesnych stadiach rozwoju larwalnego i jeśli deformacja uniemożliwi wylinkę zdecydowanie tak. Najlepiej uciąć całe odnóże (można je również zgnieść wtedy owad odrzuci je samodzielnie).

22. Jak szybko regenerują odnóża i czułki ?
Odnóża chwytne i czułki bardzo powoli. Odnóża kroczne w ciągu 2 wylinek praktycznie całkowicie (pod warunkiem że owad utraci cała nogę, a nie tylko jej część). Częściowo utracone kończyny odrastają znacznie wolniej. Młodsze owady regenerują odnóża szybciej.

23. Modliszka ma czarną plamę na oku (czarne oko).
Nie da się na to nic poradzić. Jest to związane z uszkodzeniem oka - może być ono niefunkcjonalne. Z reguły po wylince problem znika. Jeśli jest to poważniejsza infekcja może doprowadzić do śmierci modliszki. (na wszelki wypadek, do kolejnej wylinki można zmniejszyć wilgotność).

ROZPOZNAWANIE PŁCI

24. Jak rozróżnić płeć ?
Szczegóły dotyczące dymorfizmu płciowego zamieściliśmy w opisach gatunków. U modliszek o słabo zaznaczonym dymorfizmie można pokusić się o określenie płci na podstawie kształtu odwłoka i liczby widocznych segmentów. Poniżej podajemy uproszczony schemat:

 

Porównanie wyglądu spodniej strony odwłoka u samicy i samca. Na podstawie 'Kleintiere im Terrarium'.

Bardziej szczegółowe schematy znajdziesz w raporcie Anatomia modliszek w dziale Raporty.

25. Kiedy można rozróżnić płeć ?
U większych gatunków z dużą trafnością z reguły na etapie 3-4 wylinki.

ROZMNAŻANIE

26. Kiedy można łączyć modliszki ?
Większość modliszek osiąga dojrzałość płciową po 10-15 dniach od ostatniej wylinki, wtedy można je do siebie dopuszczać. Z zasady większe gatunki dojrzewają po nieco dłuższym czasie niz małe. O odstępstwach od tej reguły piszemy w opisach konkretnych rodzin.

27. Samiec po wylince imaginalnej nic nie je. Co robić ?
Nie należy się tym zbytnio przejmować. Samiec nie musi nic jeść by osiągnąć dojrzałość płciową. Należy pamiętać jednak, że nie będize on żyl dłużej niż kilka tygodni.

28. Ile razy dopuszczać samca do samicy ?
Jedna kopulacja wystarcza do zapłodnienia wszystkich jaj, które jest w stanie wyprodukować samica przez całe swoje życie. Jeżeli dojdzie do kopulacji nie ma potrzeby ponownego dopuszczania samca, ani łączenia samicy z drugim samcem.

29. Czy niezapłodniona samica może złożyć kokon ?
Tak. W narządach płciowych samic modliszek jaja rozwijają się bez względu na to czy doszło do zapłodnienia. Samica składa kokony, z których NIC się nie wykluwa. Do tej pory opisano nieliczne przypadki partenogenezy tylko u 3 gatunków modliszek.

30. Po jakim czasie od kopulacji samica składa kokon ?
Od 1 do kilkunastu dni. Nie ma tutaj reguły. Zależy to od obfitości karmienia, temperatury i gatunku.

31. Jak rozpoznać czy samica jest zapłodniona ?
Nie ma tutaj obiektywnych kryteriów. Generalnie zapłodnione samice wykazują większy apetyt, składają kolejne kokony z większą regularnością. Na dobrą sprawę jednak, możemy stwierdzić to dopiero kiedy minie przewidziany okres inkubacji kokonu.

32. Samica po kopulacji zgubiła spermatofor. Czy może być zapłodniona ?
Tak. Zatrzymanie spermatoforu przez samicę nie jest konieczne do zapłodnienia. Mimo to lepiej jest po kilku dniach dopuścić samca ponownie.

33. Jak wygląda spermatofor ?
Jest to mlecznobiała żelowata kuleczka o średnicy od 1 do 3 mm (wielkość zależy od gatunku).

34. Czy chów wsobny szkodzi ?
Zdania na ten temat są podzielone. Są gatunki, takie jak np. S. gastrica, które można mnożyć praktycznie w nieskończoność bez dopuszczania "świeżej krwi". Wydaje się, że wszystko zależy od "jakości" materiału genetycznego osobników wyjściowych - jeśli mamy szczęście i odłowimy w naturze "dobre" modliszki, być może nie zaobserwujemy negatywnego efektu chowu wsobnego.
Generalnie, o ile jest taka możliwość, należy starać się łączyć osobniki duże, ładnie ubarwione i wyglądające na zdrowe.

35. Czy jest szansa na znalezienie w hodowlach dwóch niezależnych populacji jednego gatunku ?
Niewielka. Oczywiście tylko w przypadku gatunków kosmopolitycznych. W przypadku rzadszych modliszek na ogół wszystkie osobniki w hodowlach wywodzą się z jednego źródła.

INKUBACJA KOKONU

36. Jak inkubować kokon ?
Należy zapewnić mu warunki zbliżone do panujących w terrarium z owadami. Ważna jest dobra wentylacja - ma to kluczowe znaczenie w zapobieganiu rozwijania się pleśni. Na kilka dni przed wykluciem można zwiększyć wilgotność.

37. Jak przenieść kokon ?
Można go delikatnie oderwać, odciąć żyletką lub przenieść do inkubatora z kawałkiem kory lub gałązki na której został złożony.

38. Z kokonu wylęgło się mniej modliszek niż powinno. Jaki może być tego powód ?
Niestety zdarza się to dosyć często. Powodem jest na ogół przesuszenie lub przegrzanie kokonu. W wypadku gatunków wymagających zimowania, może wynikac to ze zbyt krótkiego okresu obniżenia temperatury.
Aby zapobiec tego typu sytuacjom należy unikać wystawiania kokonów na zbyt silne źródło ciepła (na przykład świecące przez okno słońce). Kokony gatunków z rodzaju Rhombodera można podczas inkubacji raz na 2-3 zanurzać w letniej wodzie.

INNE

39. Jak korzystać z bazy zdjęć Terra-Typica ?
Baza Terra-Typica jest najwększym w sieci, sukcesywnie uzupełnianym przez hodowców z całego świata zbiorem zdjęć modliszek. Aby skorzystać z bazy należy:

40. Czy modliszka może być zagrożeniem dla człowieka ?
Zdecydowanie nie.

15/02/04